Opieka naprzemienna nie oznacza automatycznie braku alimentów
W ostatnich latach opieka naprzemienna staje się coraz częściej wybieranym modelem wykonywania władzy rodzicielskiej po rozstaniu rodziców. Rozwiązanie to pozwala dziecku utrzymywać bliską relację z obojgiem rodziców, którzy w porównywalnym zakresie uczestniczą w jego wychowaniu.
Jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest jednak: czy przy opiece naprzemiennej należy płacić alimenty?
Odpowiedź może zaskakiwać. Sam fakt sprawowania opieki naprzemiennej nie oznacza, że alimenty przestają obowiązywać. Również nie oznacza, że zawsze będą zasądzone. Wszystko zależy od konkretnej sytuacji dziecka oraz jego rodziców.
Czym jest opieka naprzemienna?
Opieka naprzemienna polega na tym, że dziecko mieszka naprzemiennie u obojga rodziców, którzy wspólnie wykonują władzę rodzicielską i aktywnie uczestniczą w jego wychowaniu. Najczęściej spotykane modele zakładają tygodniowy lub dwutygodniowy podział opieki, choć harmonogram może być dostosowany do wieku dziecka, miejsca zamieszkania rodziców czy organizacji roku szkolnego.
Kluczowe znaczenie ma nie tyle idealnie równy podział czasu, ile rzeczywiste zaangażowanie obojga rodziców w codzienną opiekę, wychowanie oraz podejmowanie decyzji dotyczących dziecka.
Czy opieka naprzemienna znosi obowiązek alimentacyjny?
Nie.
To jeden z najczęściej powielanych mitów. W polskim prawie nie istnieje przepis stanowiący, że ustanowienie opieki naprzemiennej automatycznie zwalnia rodziców z obowiązku alimentacyjnego.
Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice mają obowiązek zapewnienia dziecku środków utrzymania i wychowania, a sposób wykonywania tego obowiązku zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Dlatego nawet przy równym podziale opieki sąd może uznać, że jeden z rodziców powinien uczestniczyć w kosztach utrzymania dziecka w większym zakresie.
Co bierze pod uwagę sąd?
Rozstrzygając o alimentach, sąd analizuje przede wszystkim dwie kwestie:
- usprawiedliwione potrzeby dziecka,
- możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców.
Nie chodzi wyłącznie o wysokość wynagrodzenia. Sąd ocenia również kwalifikacje zawodowe, doświadczenie, możliwość uzyskiwania dochodów oraz posiadany majątek.
Znaczenie mają również:
- koszty mieszkania,
- wydatki na edukację,
- leczenie,
- zajęcia dodatkowe,
- koszty transportu,
- wydatki związane z rozwojem dziecka.
Kiedy alimentów może nie być?
W praktyce brak alimentów jest najbardziej prawdopodobny wtedy, gdy:
- rodzice osiągają zbliżone dochody,
- ponoszą podobne wydatki na dziecko,
- wspólnie finansują większe koszty,
Przykładowo, jeśli każde z rodziców zarabia około 10 000 zł miesięcznie, dziecko przebywa u każdego po połowie czasu, a koszty szkoły, leczenia i zajęć dodatkowych są dzielone po równo, sąd może uznać, że obowiązek alimentacyjny jest wykonywany przez bezpośrednie ponoszenie kosztów utrzymania dziecka.
Czy liczba dni ma decydujące znaczenie?
Nie.
Bardzo często rodzice koncentrują się na dokładnym wyliczaniu liczby noclegów dziecka u każdego z nich.
Tymczasem sąd analizuje przede wszystkim rzeczywisty udział rodziców w wychowaniu oraz finansowaniu potrzeb dziecka.
Może się zdarzyć, że dziecko spędza tyle samo czasu z każdym z rodziców, ale jeden z nich pokrywa większość kosztów szkoły, leczenia, wyjazdów czy zajęć sportowych.
Takie okoliczności również mają znaczenie przy ustalaniu alimentów.
Możliwości zarobkowe, a nie tylko faktyczne dochody
W sprawach alimentacyjnych sąd bada nie tylko to, ile rodzic aktualnie zarabia. Istotne są także jego możliwości zarobkowe. Jeżeli rodzic świadomie rezygnuje z dobrze płatnej pracy lub ogranicza aktywność zawodową bez uzasadnionej przyczyny, sąd może przyjąć, że jest w stanie osiągać wyższe dochody niż wykazywane w dokumentach.
Podsumowanie
Opieka naprzemienna jest rozwiązaniem, które pozwala obojgu rodzicom aktywnie uczestniczyć w wychowaniu dziecka. Nie oznacza jednak automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego.
Sąd każdorazowo bada potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe rodziców oraz sposób ponoszenia kosztów jego utrzymania. W jednych sprawach alimenty nie będą konieczne, w innych zostaną zasądzone mimo równego podziału opieki.
Najważniejszym kryterium pozostaje dobro dziecka oraz zapewnienie mu stabilnych warunków życia i rozwoju, niezależnie od tego, z którym rodzicem aktualnie przebywa.