Ochrona praw polskich dzieci

Konwencja Haska

25 października 1980 r. została sporządzona w Hadze umowa międzynarodowa, która ma za zadanie przeciwdziałać negatywnym skutkom międzynarodowego uprowadzania lub zatrzymywania dzieci, określa się ją mianem Konwencji Haskiej. Postępowania, które wszczynane są na podstawie jej przepisów dążą do przywrócenia stanu faktycznego oraz prawnego istniejącego przed bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem dziecka. Założeniem Konwencji jest powrót małoletniego do państwa miejsca jego stałego pobytu, o czym orzeka organ państwa, do którego dziecko bezprawnie uprowadzono lub w którym je bezprawnie zatrzymano.

Koniecznym jest także wskazanie drugiego najważniejszego celu Konwencji Haskiej, którym jest ochrona prawa do odwiedzin dziecka przyznanego określonej osobie przez prawo państwa, w którym dziecko ma miejsce stałego pobytu, naruszonego poprzez uniemożliwianie lub utrudnianie wykonywania tego prawa.

Ochrona praw polskich dzieci

Ochrona praw polskich dzieci

Dnia 27 sierpnia 2018 r. weszła w życie nowa ustawa przygotowana pod nadzorem Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości – Michała Wójcika, której celem jest zwiększenie ochrony małoletnich w sprawach dotyczących przekazania dziecka zagranicę. Zmiany obejmują przede wszystkim utworzenie specjalistycznego sądownictwa, a także stwarzają możliwości prawne reagowania w sytuacji odebrania polskiemu obywatelowi dziecka zagranicą lub zagrożenia dobra małoletniego.

Sądownictwo specjalistyczne

Ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych dokonano zmian w zakresie właściwości sądów w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką (Dz. U. 2018, nr 416) prowadzonych na podstawie Konwencji Haskiej z 1980 r., jeżeli na tym obszarze osoba podlegająca władzy rodzicielskiej lub pozostająca pod opieką ma miejsce zamieszkania lub pobytu.

Dotychczas jurysdykcja należała do sądów rodzinnych, których było łącznie 315 na terenie całego kraju, co wiązało się niejednokrotnie z orzekaniem przez sąd pierwszy raz na podstawie Konwencji Haskiej w sprawie danego typu. Obecnie, sądami właściwymi w pierwszej instancji będzie 11 sądów okręgowych z wyspecjalizowanymi sędziami, którzy będą mieli 6 tygodni na rozpoznanie sprawy – do tej pory postępowanie trwało średnio około 2 lat. Instancją odwoławczą będzie natomiast Sąd Apelacyjny w Warszawie, a nie jak dotąd 45 sądów okręgowych.

Nowe przepisy przewidują nadto możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń w niniejszych sprawach, a uprawnionymi do tego podmiotami są Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka.

Przymus adwokacko-radcowski

Resort Sprawiedliwości zainspirował się rozwiązaniami praktykowanymi m.in. w Wielkiej Brytanii, Niemczech czy Holandii, wprowadzając nową ustawą przymus adwokacko-radcowski w sprawach o wydanie dziecka zagranicę. Odtąd strony sporu będą zobowiązane wskazać pełnomocników, w innym przypadku zostaną oni wyznaczeni z urzędu. Celem takiej regulacji jest usprawnienie postępowania i zapobieżenie ich przewlekłości, choćby poprzez wyeliminowanie uporczywego nieodbierania wezwań sądowych.

Inne, warte uwagi zmiany

Ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. zobowiązano sądy do pisemnego uzasadniania postanowień, dotychczas sądy sporządzały je jedynie na wniosek, ograniczając się do ich ustnego uzasadnienia. Intencją prawodawcy jest przede wszystkim wyeksponowanie stanowiska polskiego sądu, w związku z koniecznością zapoznania się z nim przez instytucje zagraniczne biorące udział w postępowaniu. Nadto, służy to także przyspieszeniu rozpoznania sprawy w drugiej instancji. W przypadku, gdy w toku postępowania zostanie powołany biegły, będzie miał on obowiązek sporządzenia opinii niezwłocznie, co znaczy przed innymi sprawami. Istotną zmianą jest także uregulowanie kwestii wykonywania orzeczeń w trybie Konwencji Haskiej o wydanie dziecka – będzie to możliwe dopiero po ich uprawomocnieniu. Tym samym, dziecko pozostanie w Polsce dłużej, niż w poprzednim stanie prawnym – dotąd wykonanie orzeczenia było możliwe już z chwilą jego ogłoszenia, zatem po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji.

Pomoc dla rodziców

Ustawą zreformowano także procedurę w przypadkach, gdy władze innych krajów oddzieliły dzieci od polskich rodziców, jednocześnie zalecając, aby trafiły one do Polski, gdzie zaopiekują się nimi bliscy krewni, rodziny zastępcze tudzież placówki opiekuńcze. Finansowanie wydatków związanych z pobytem dziecka w pieczy zastępczej na terenie Polski odbędzie się przez powiaty, przy czym koszty przetransportowania małoletniego do Polski będzie mógł pokryć Skarb Państwa.

Ustawa wskazuje również, że pomocą mają zostać objęci rodzice, którzy będą kierowali swoje wnioski do sądów lub organów innych państw. Jeżeli sytuacja materialna rodziców nie pozwala im na opłacenie tłumacza, koszty tłumaczenia poniesie Skarb Państwa – „wnioskodawca, będący osobą fizyczną może domagać się zwolnienia od kosztów tłumaczenia, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.”

Skuteczność i znaczenie wprowadzonych w życie zmian będzie można ocenić po dłuższym okresie jej stosowania. Warto jednak wspomnieć, że wszelkie inicjatywy ustawodawcy związane z transgranicznymi sporami pomiędzy rodzicami dziecka, czy też organami innych państw a rodzicami są niezwykle istotne, biorąc pod uwagę swobodę przebywania i osiedlania się obywateli Państw Członkowskich Unii Europejskiej.

Brak możliwości komentowania.